برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

242

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

ضرب كرد . ذكر محل ضرب در پشت سكه هميشه به خط ايرانى ميانه بود ؛ در مقابل ( تنها بر روى اين نوع سكه ) عبارت مذهبى « بسم الله » ( و در كنار آن به ندرت « لله الحمد » « 520 » ) هميشه به خط عربى ذكر مىشد . سكه‌هايى از اين نوع را از سال 641 م ( ؟ ؛ 20 ه ) و 7 / 646 م ( ؟ ؛ 26 ه ) ، امّا به‌هرحال بين سالهاى 6 - 655 م ( 35 ه ) و 9 - 698 م ( 79 ه ) « 521 » مىشناسيم . مكانهاى ضرب آنها نيز به قرار ذيل بوده است . « 522 » ابرشهر ( - نيشاپور ؛ 68 - 64 ه - 8 / 687 - 4 / 683 م ) ؛ آذربايجان ( علامت اختصارى « دا » نشانهء اردبيل ؛ 76 - 26 ه ؟ - 6 / 695 - 7 - 646 م ؟ ) ؛ بيشاپور ( علامت اختصارى « بيش » - بيضا ؛ 35 ه - 6 - 655 م ؛ بعد ( 79 - 70 ه 9 / 698 - 90 / 689 م ) ؛ « 523 » دارابگرد ( 76 - 30 ه - 6 / 695 - 1 / 650 م ) ؛ هرات ( 26 ه - 7 / 646 م ) ؛ بعد ( 69 تا 67 ه - 9 / 688 - 7 / 686 م ) ؛ اصطخر ( دشمن خليفه عبد الله : 63 ه - 3 / 682 م ) ؛ « 524 » يزد ( 56 - ؟ 20 ه - 3 / 682 - ؟ 641 م ) ؛ كرمان ( 75 - 56 ه - 5 / 694 - 676 م ) ؛ مرو ( 75 - 63 ه - 5 / 694 - 3 / 682 م ) ؛ مرو الروذ ( 64 ه - 4 / 683 م ) ؛ پيروزآباد ( گور / فارس ) ؛ ( 53 ه - 683 ؛ ؟ ) ؛ رى ( 74 - ؟ 21 ه - 4 / 693 - ؟ 642 م ) ؛ زرنگ ( 37 - ؟ 26 ه - 8 / 657 - ؟ 646 ؛ ؟ ) . « 525 » ( علاوه بر اينها رديفى از سكه‌هايى كه قرائت و تفسير

--> ( 520 ) . ( از سال 69 ه - 9 / 688 م ) Nuttzel I 45 , Nr . 169 رجوع كنيد به : . Tiesenhausen S . X . ( 521 ) . سكه‌اى از حجاج از سال 86 ه / 705 م بسيار سؤال‌انگيز است ، زيرا كه به خوبى خوانده نمىشود . ( 522 ) . اعداد داخل پرانتز سالهايى را نشان مىدهد كه در آنها مسكوكات از اماكن مربوط مشهور بوده‌اند . ( 523 ) . به علت سكه‌اى كه ظاهرا در سال 86 ه / 705 م ضرب شده است . نگاه كنيد به پاورقى 521 همين فصل . ( 524 ) . Nutzel I 39 f . ( 525 ) . ; Nutzel I 23 - 53 . ( فهرست 322 - 319 ) Tiesenhau sen 9 - 28 , Nr . 66 - 250 ; 276 - 278 , Nr . 2682 - 2710 ; با جدول 1 و 2 ( ص 398 با فهرستى فاقد محل ضرب سكه ) ؛ و نيز : Lavoix I 49 - 58 , Nr . 137 - 158 ; Edhem S . 2 - 21 , Nr . 1 - 45 ; S . 374 - 376 , Nr . 910 - 914 ; Miles , Rayy 5 - 7 , Nr . 1 - ؛ [ S . 1 - 4 به‌علاوه ] 13 Edward Thomas : The Pahlvi Coins of the early Mohammedan Arabs'' , im JRAS 1850 , S . 253 - 347 S . 322 - 328 . بخصوص و ( به‌ويژه از لحاظ تاريخ خط ؛ با روايات مربوط به مسكوكات )